Onderzoek § 14

Onderzoek door het museum

In het onderzoeksbeleid van het Amsterdam Pipe Museum zijn enkele speerpunten vastgesteld. Tot het oudste aandachtsgebied behoort de bodemvondstpijp en haar achtergrond. Deze activiteit is reeds in 1969 gestart en loopt nog altijd voort. In de afgelopen decennia verschenen van de hand van de conservator D.H. Duco talloze artikelen en een dozijn boeken op dit gebied (zie publicatielijst § 17). Daarvan zijn De Nederlandse kleipijp, handboek voor dateren en determineren (1987) en Merken en Merkenrecht van de pijpenmakers in Gouda (2003) de belangrijkste en meest geraadpleegde twee. Op de web-page "determinatie-service" (§ 15) staat meer over de hulp die het Amsterdam Pipe Museum biedt bij het determineren van archeologische pijpen.

In de afgelopen decennia verrichtte het Amsterdam Pipe Museum onder de naam Pijpenkabinet ook talloze deelonderzoeken, waarbij de nijverheid in een bepaalde stad of streek centraal stond of een fabriek aan onderzoek werd onderworpen.
Over de bekende Goudse pijpen- en aardewerkfabriek Goedewaagen publiceerde het museum de complete fabrieksgeschiedenis in Koninklijke Goedewaagen, een veelzijdig ceramisch bedrijf (1999). Een jaar later aangevuld met de herdruk van de belangwekkende pijpencatalogus uit 1906, voorzien van een historische inleiding over de Goedewaagen pijpenmodellen. Deze publicatie bevat tevens een complete lijst met de originele pijpenbenamingen waarbij iedere pijp is voorzien van de productieperiode en oorspronkelijke prijs.

Een ander voorbeeld is de studie naar de pijpen van de Franse firma Blanc-Garin & Guyot (1983) en naar de beroemde fabriek Gambier (1987). Ook hier betreft het herdrukken van fabrikantencatalogi voorzien van een fabrieksgeschiedenis, aangevuld met informatie over de pijpenmodellen en hun decoraties.

Een opmerkelijke monografie beschrijft het fenomeen Oranjepijp: tabakspijpen opgedragen aan leden van het Huis van Oranje-Nassau. In dit bijzondere boek, met de welluidende titel De tabakspijp als Oranjepropaganda (1992), wordt de betekenis van de tabakspijp zowel vanuit het oogpunt van vervaardiging als vanuit de optiek van de roker toegelicht. Deze uitgave diende tevens als catalogus bij de gelijknamige tentoonstelling over Oranjepijpen die tussen 1992 en 1996 in zes Nederlandse en twee buitenlandse musea te zien was.

Een breder onderzoek naar de Europese pijpenproductie in de negentiende eeuw is gepubliceerd in Een eeuw van verandering, nabloei en verval van de Europese pijpennijverheid 1830-1940 (2004). Hierin worden de catalogi van tachtig pijpenmakerijen beschreven, vergeleken en deels afgebeeld. Het boek biedt inzicht in de verschuivingen in productieplaats per periode, maar ook in de ontwikkeling van de mode en de sociale achtergronden. Vanwege de duizenden afgebeelde pijpen gebruiken veel verzamelaars het boek tevens als instrument om te determineren.

In de talloze artikelen die de conservator van het Amsterdam Pipe Museum publiceerde staat steeds een bepaald soort pijp centraal. Voorbeelden daarvan zijn de Turkse pijp, de geschiedenis van de porseleinen pijp, pijpen uit Kameroen of van de Maori. Voor dit soort artikelen komen niet alleen de gespecialiseerde tijdschriften over pijpen in aanmerking, maar wordt ook gepubliceerd in vakbladen over etnografie, keramiek of geschiedenis.

Een specifieke deelstudie vormt het boek Opium en opiumschuiven (Amsterdam, 2006), een compleet werk over de rite van het opiumgebruik. Ook hier gaat het om een grondige publicatie want het boek is het resultaat van uitgebreid literatuuronderzoek. Het behandelt alles over het onderwerp van de productie van papaver en de handel in ruwe opium tot de objecten die bij het schuiven gebruikt zijn: de opiumpijpen en opiumparafernalia.

Naast de diepgaande onderzoeken investeert de Stichting Pijpenkabinet als beheerder van het Amsterdam Pipe Museum tijd in andere aandachtspunten. Een algemeen onderwerp is de geschiedenis van het roken, waarbij vooral de interregionale wisselwerkingen aandacht genieten. Over de vormen en gewoonten van het roken verscheen een eerste aanzet met de publicatie 25 Eeuwen roken, de verwonderlijke vormgeving van de pijp (1993).

Voor zijn baanbrekend onderzoek en talloze publicaties ontving de conservator van het museum, drs. D.H. Duco, reeds in 1988 een prijs. De Koninklijke Academie van Wetenschappen reikte als erkenning de Pieter de la Court-prijs uit voor het veelomvattende karakter van zijn onderzoek.


Voor vragen aan de conservator van het Amsterdam Pipe Museum klik hier voor e-mail verbinding

merken op kleipijpen deksels van pijpen
vroeg-negentiende eeuwse houten pijpen
figurale steelpijpen etnografische pijpen
Hollandse reliëfpijpen
gesneden bruyère pijpen opiumpijpen en opiumparafernalia
Franse figurale kleipijpen
pijpen van porselein pijpen uit Azië
moderne bruyère pijpen
Kameroen pijpen meerschuim sigarenhouders
beschilderde porseleinen stummels
techniek van het pijpenmaken waterpijpen
pijpen van onverwachte materialen
gesneden meerschuim pijpen pre-columbiaanse pijpen en pijpen van de Indianen
onderzoeker en publicist Don Duco, 2005
bestellijst van de publicaties van het Pijpenkabinet, 2005
het handboek van de Nederlandse kleipijp, Leiden, 1987
klik op de iconen voor de collectie van het
Amsterdam Pipe Museum
merken op kleipijpen deksels van pijpen
vroeg-negentiende eeuwse houten pijpen
figurale steelpijpen etnografische pijpen
Hollandse reliëfpijpen
gesneden bruyère pijpen opiumpijpen en opiumparafernalia
Franse figurale kleipijpen
pijpen van porselein pijpen uit Azië
moderne bruyère pijpen
Kameroen pijpen meerschuim sigarenhouders
beschilderde porseleinen stummels
techniek van het pijpenmaken waterpijpen
pijpen van onverwachte materialen
gesneden meerschuim pijpen pre-columbiaanse pijpen en pijpen van de Indianen
vroeg-negentiende eeuwse houten pijpen
figurale steelpijpen etnografische pijpen
Hollandse reliëfpijpen
gesneden bruyère pijpen opiumpijpen en opiumparafernalia
Franse figurale kleipijpen
pijpen uit Azië pijpen van porselein
het merkenboek waarin alle Goudse pijpenmakersmerken en hun eigenaren, Amsterdam, 2003
een historisch-etnografische studie over opium en het opiumschuiven
uitreiking van enveloppe met inhoud behorend bij de onderscheiding van de Koninklijke Academie van Wetenschappen voor het onderzoek naar de pijpennijverheid, Amsterdam, 1988
prijspenning uitgereikt door de Koninklijke Academie van Wetenschappen aan Don Duco voor het onderzoek naar de pijpennijverheid in Nederland, ,Amsterdam, 1988
prijspenning uitgereikt door de Koninklijke Academie van Wetenschappen aan Don Duco voor het onderzoek naar de pijpennijverheid in Nederland, ,Amsterdam, 1988
Dit is de oude website van het Amsterdam Pipe Museum.
Bezoek ook onze nieuwe website www.pipemuseum.nl
inclusief de on-line collectie.

< back
<< home

Amsterdam Pipe Museum - the worldwide culture of pipe smoking
©
copyright Amsterdam Pipe Museum - voorheen Pijpenkabinet, Amsterdam

klik hier voor
adres