Meerschuim

In de tweede helft van de negentiende eeuw wordt de sigaar een belangrijke concurrent van de tabakspijp. Het blijft tot aan de Eerste Wereldoorlog gebruik de sigaar te roken in een pijp, een gewoonte die een hausse aan sigarenhouders oplevert. Deze merkwaardige mode leidt tot een enorme productie van hoogversierde pijpen, die lang niet altijd functioneel zijn en wonderlijk feminien van uitstraling. De sigarenhouders worden de praatstukjes in de herenkamer, de fumoir. Vandaar dat niet zelden pikante en zelfs erotische scènes worden afgebeeld.

Het snijwerk van deze sigarenhouders loopt sterk uiteen. De meest verfijnde exemplaren zijn knappe staaltjes van vakmanschap en hebben een treffende detaillering en een levensechte weergave. Een mooi voorbeeld is de Lohengrinpijp met een zeer gedetailleerd uitgewerkte voorstelling.

Ook bij de sigarenhouder is geleidelijk sprake van veralgemenisering van onderwerp en vervlakking van uitwerking. Na 1900 continueert de productie, maar deze wordt industriematiger, terwijl het fraaie snijwerk geleidelijk plaats maakt voor eenvoudige uitbeeldingen van hondjes, paardjes of een vogelklauw.

de eenvoudige sigarenhouder in klein bestek met vruchten en bloemen gehouden door een hand, Wenen, 1880-1900 een meer uitgewerkte sigarenhouder met bladeren en eikeltjes, de noten met barnsteen geaccentueerd, Wenen, 1880-1900
pijp als speciale opdracht met op verzoek gesneden initialen, Wenen, 1860-1890
de handen van een man en vrouw ineengeslagen als teken van vriendschap, Wenen, 1880-1900
de vogelkop hier ongebruikelijk met de kop naar de roker gekeerd en de snavel op de steel, Wenen, 1880-1900 etui met twee sigarenhouders, in de deksel adres van een pijpenwinkel, Wenen, Oostenrijk, 1900-1910
een bekend en populair motief: een vogelkop met lange snavel, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
sigarenhouder in de vorm van een paardenbeen, gouden manchetbandje, J. Sommer, Parijs, Frankrijk, 1890-1910
de ketel van de pijp is een omgekeerde hondenkop, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
borstbeeld van een historische koningin met opstaande kanten kraag, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
borstbeeld van een historische persoon met kanten halskraag, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
prachtige negerkop met de ogen in zwart geaccentueerd, Wenen, 1890-1920
levensechte portretbuste van een vrouw in burgerlijke dracht, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
borstbeeld van een Pruisische keizer met lange brede baard, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
senoritas en sigarenhouder met negerkop, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900 een figuur tussen de beul en mefisto met hoorntjes en leren kapje, Wenen, 1900-1920
sigarenhouder met ketel in de vorm van een vrouwenborstbeeld, Oostenrijk, 1880-1900
handzame sigarenhouder met aan de oudheid ontleende voorstelling, Wenen, Oostenrijk, 1870-1900
verleidelijke jockey in uitdagende pose, Wenen, 1900-1920
hand waarop een schedel, een populair motief, de pijpenkop met inzet om sigaren op te roken, Wenen, Oostenrijk, 1870-1900
detail van een sigarenhouder met twee staande naakte vrouwen bij een bossage, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
zittende naakte vrouwenfiguur met de armen gekruist, Wenen, Oostenrijk, 1870-1900
de beroemde Wagnerpijp met Lohengrin in een boot getrokken door een zwaan, Wenen, Oostenrijk, 1860-1890
de vlucht van Mazeppa vastgebonden op de rug van een paard, Wenen, 1860-1880 sigarenhouder tussen gezichtpijp en fallus, Wenen, Oostenrijk, 1880-1900
man en vrouw in de liefdesdaad betrapt, Wenen, 1890-1920
primitief gesneden engelenfiguurtje met bloem, de blokvorm van het meerschuim is hier nog te zien, Duitsland, 1890-1910
twee naakte vrouwen bijna opgaand in ornameltaal bladwerk, Hongarije, 1860-1880 sigarenhouder met spraakmakend onderwerp, Wenen, 1880-1900
sigarenhouder met vrouwelijk schoon begluurd door een sater, Wenen, Oostenrijk, 1880-1910
elegante sigarenpijp met langs de steel een naakte vrouw, de ketelhouder geplaatst in een schelp op haar rug, Wenen, 1880-1900
speelse voorstelling van een lachende halve maan, Wenen, Oostenrijk, 1890-1910
donkerbruin gerookte sigarenpijp met aan de gotiek ontleende vorm, Budapest, 1870-1890
urnvormige sigarenhouder met in de steelhoek een muziekmakende man, aan de keerzijde een dansend boeren paar, Wenen, Oostenrijk, 1860-1890
mooi afgewogen pijpje ontleend aan de midden-Europese zakvormige pijp met knorrendecoratie aan de basis, Oostenrijk, 1880-1900
zogenaamd gezondheidsmodel met cilindrische ketel en initialen van de eigenaar op de voorzijde, Wenen, Oostenrijk, 1880-1910
op verzoek gesneden familiewapen op een minder algemeen type pijp, Wenen, Oostenrijk,1850-1880
ovaalvormige ketel met inzwenkende zijden en zilvermontage, Hongarije, 1890-1920
rechthoekig etui voor twee meerschuimen sigarenspitsen met zilvermontage, Engeland, 1900-1920
joyeuze sigarenhouder met ketel in de vorm van een half geschilde walnoot, Wenen, Oostenrijk, 1870-1900
verfijnde houder voor sigaretten met achtzijdige ketel en zilverdraadversiering, Hongarije, 1890-1910
objecten uit de collectie van het Amsterdam Pipe Museum
© copyright Amsterdam Pipe Museum - Pijpenkabinet Foundation - Amsterdam