Figuratieve pijpen

De harde heidewortel, de erica arborea, wordt vanaf 1850 veelvuldig voor houten pijpen gebruikt. Deze wortel is nagenoeg onbrandbaar en beïnvloedt de smaak van de tabak niet.

Met vlijmscherpe mesjes en beitels kan een pijpenmaker het bruyèrehout tot figuraties omtoveren. De figurale pijp wordt een waardige tegenhanger van de glad afgewerkte pijp. Reeds vanaf 1850 manifesteren snijders zich, die zich uitputten in onverwachte voorstellingen. Een van de meest bekende is de begaafde Charles Harnisch.

In de twintigste eeuw continueert de mode van de figuratieve pijp. Een beperkte reeks modellen wordt met behulp van een aftaster en reduceermachine gemaakt. Hiertoe behoren de portretten van Voltaire en een Bacchus. Daarnaast komen in de streek van Saint-Claude talloze unica tot stand.

In de Verenigde Staten en Canada ontwikkelt het snijden van houten pijpen zich vooral na de Tweede Wereldoorlog. Een beroemde pijpensnijder is de Amerikaan Stanley Jarka, die in de jaren zeventig tientallen prachtige pijpen heeft gemaakt. Hoewel de voorgestelden soms eigentijds zijn, is de techniek in een eeuw onveranderd gebleven. Alleen de hoornen of caoutchouc roeren zijn door acryl vervangen.

vroege houten gezichtpijp, het ketelinterieur met plaatijzer gedoubleerd, Rusland, 1755-1780 portretpijp met benen ogen en tanden, Duitsland, 1840-1860
notenhouten pijpenkop met twee gezichten, inwendig met ijzer versterkt, Duitsland, 1830-1860
zijkant van de houten pijp met benen inlegwerk, Duitsland, 1840-1860
manchetpijp met rondom de ketel een middeleeuws kasteel met vijf torens, Duitsland, ontwerp van Moritz von Schwind, 1840-1860 pijpenkop met deksel van zogenaamd bois-brulé met twee portretten, Frankrijk, 1830-1860
onderaanzicht van de figurale pijpenkop met de gezichten aan weerszijden, Frankrijk, 1830-1860
zittende vrouw op po met vrouwenspuit in de linkerhand, midden-Europa, 1850-1880
grote portretpijp van keizer Friedrich III van Pruissen, Duitsland, 1880-1885
grote figuurpijp van een zouaaf of bedoeine, onbekende maker, Frankrijk?, 1870-1900
gesneden pijpenkop met de pet van de soldaat als klepdeksel, Duitsland, 1880-1900
met de reduceermachine in serie gemaakte portretkop van Voltaire, Saint-Claude, 1880-1900
schitterend borstbeeld van een Amerikaanse Indiaan, Verenigde Staten, 1880-1910
volkskunstige tabakspijp van een man met op de steel een kooi waarachter een leeuw, Frankrijk, 180-1900
knol van de bruyère door een kunstenaar gebeeldhouwd, Saint-Claude, Frankrijk, 1900-1915
figuurpijp met borstbeeld van troonpretendent Philippe VIII, Saint-Claude, 1915-1925 hoofd van Fernandel met benen tanden, Frankrijk, 1925-1935
detail van een naakte vrouw die uit het bruyère oprijst, Saint-Claude, Frankrijk, 1900-1915
houten tabakspijp met twee gemsen in etui, Duitsland, 1890-1905
origineel vormgegeven pijpenkop in de vorm van een varken, Saint-Claude, Frankrijk, 1900-1920 een algemeen motief: de paardenkop voorzien van een comfortabele buffelhoornen roer, Saint-Claude, Frankrijk, 1890-1920
voorzijde van een pijp met drie gezichten, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1985 prachtig getroffen portret van een monnik, Stanley Jarka, Bricktown, Verenigde Staten, 1975-1985
kubiek vormgegeven gezicht van een diender, Stanley Jarka, Bricktown, Verenigde Staten, 1975-1985
de keerzijde van een pijp met drie gezichten, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1985
hoofd van Christus met doornenkrans, Yvan Bourgault, Quebec, Canada, 1970-1980
portretpijp met hoofd van een vrouw, Conrad Ovellet, Canada, 1981 borstbeeld van een vrouw met gerande hoed, Conrad Ovellet, Canada, 1983
monsterachtige duivelskop, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1985
natuurgetrouwe chimpansee, maar wie wil daaruit nu roken, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1978 fijn afgewerkte kop van een buldog, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1975-1980
portret van Icabod Crane, Stanley Jarka, Bricktown, Verenigde Staten, 1975-1985
drie variaties op één thema: de eendenkop, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1975-1980
portret van een bestaande persoon met bril, Conrad Ovellet, St.Jean Port Joli, Canada, 1984
prachtige pijpenkop van een levensecht weergegeven beer, Dennys Heppel, St. Jean Port Joli, Canada, 1975-1985
schedel verstopt in een lappen hoofddeksel, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1970-1980 eigentijdse voorstelling: figuur uit de Starwars, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1980
functionele figuratie, olifant met ivoren slagtanden, de slurf is de steel, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1975-1980
de pijpenkop stelt een Indiaan met verentooi voor, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1978 hoofd als sinaasappel, mascotte van een sportclub uit New York, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1980
de pijpenkop in de vorm van een wolfskop, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1980
objecten uit de collectie van het Amsterdam Pipe Museum
© copyright Amsterdam Pipe Museum - Pijpenkabinet Foundation - Amsterdam