Rokersprenten

De cultuur van het roken kunnen we het beste aflezen aan contemporaine uitbeeldingen van het tabaksgebruik. Veel kunstenaars hebben inspiratie geput uit het pijproken, terwijl anderen de pijp als een modeaccessoire hebben vastgelegd.

Op deze pagina is een selectie aan Hollandse prenten te zien uit de collectie van het Amsterdam Pipe Museum, waarin het roken uit een kleipijp de hoofdrol speelt. Met deze afbeeldingen leren we de setting kennen waarin in het verleden het roken plaatsvond.

Opvallend is dat de boerenstand altijd wordt afgebeeld met een korte kleipijp. Pas tegen het eind van de zeventiende eeuw ontstaat er een beperkte belangstelling personen van stand met een pijp weer te geven.

In de achttiende eeuw wordt de roker met de zogenaamde maatpijp afgebeeld, de lange pijp met zo'n vijftig centimeter steel. Ook in de negentiende eeuwse kunst zien we daarvan voorbeelden, al keert voor de gewone stand de korte kleipijp weer terug.

zittende roker, drogenaald, Cornelis Bega, Nederland, 1650-1680 amoureus paar, drogenaald, Cornelis Bega, Nederland, 1640-1665
pijprokende vrouw, ets, Cornelis Bega, 1640-1665 man met bierglas en pijp, mezzotint, Nederland, 1650-1680
tondo met rokende boer, gravure, Nederland, 1625-1655
allegorie op het roken met achter de persoon een engeltje met bosje pjipen in de hand en een tabaksrol onder de arm, gravure, Jacob Cats, Middelburg, 1619
twee rokers aan een tafel, gravure, Dennel naar schilderij van Breughel, Parijs, 1750-1830 roker met rijke kledij en korte kleipijp, mezzotint, Nederland ?, 1710-1770
portret naar het leven van roker met korte kleipijp, gravure van J.P. Lange naar schildereij van De Voys, 1837
tekening in zeventiende eeuwse stijl met man met kan en pijp, potlood, Nederland, 1770-1840
het thema drinkende en rokende boeren in zijn zoveelste revival, litho, Weissenbruch naar Adriaen van Ostade, 1860-1880
ingekleurde afbeelding van een Hollandse roker met halflange kleipijp, Parijs, 1780-1820 ingekleurde afbeelding van een roker uit Brabant met een korte kleipijp, Parijs, 1780-1820
prachtige afbeelding van een pijproker in een opengezaagde ton, Cornelis Dusart, c. 1680.
inerieur van een boerenherberg met rokers rond de tafel, Adriaen van Ostade, Nederland, 1670-1685
personificatie van de Hollandse koopmanssstand: de man met driekante steek en frak rokend uit een lange Goudse pijp, Jacob Buijs, 1770-1780
kolfspeler met kleipijp tussen de tanden, houtgravure, Henry Brown, Nederland, 1841
rijkdom en armoede, ets, J.G. Will, Nederland, 1741
aquarel van een wandelende pijproker, Frankrijk, 1780-1840
fraaie prent van het type Hollander met pijp, litho, Duitsland, 1820-1840
arbeiderstype die van zijn pijpje geniet, litho, Ludwig Löffler, Duitsland, 1840-1860

De afbeeldingen op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Amsterdam Pipe Museum. © copyright Pijpenkabinet