Rokersclubs

Het roken in groepsverband is al vanaf de zeventiende eeuw mode. De tabagie is daarvan het oudste voorbeeld. In de achttiende eeuw staan Duitse vorsten er om bekend dat zij een tabakscollege hadden, waar gewichtige zaken onder het genot van een pijp en tabak werden besproken.

Ook in Engeland waren talloze smokers' clubs waar het soms alleen om het roken en drinken leek te gaan. De kringen waar men louter converseerde lijken minder in trek te zijn geweest.

Ook in veel sociëteiten en kunstenaarskringen was het een goede gewoonte samen te roken. Zo kende men in Groningen een studentenrookgezelschap met de illustere naam "nulla salutifero praestantior herba tabaco", ofwel geen kruid is voortreffelijker dan de heilbrengende tabak. Talloze verenigingen lieten zelfs een eigen tabakspijp maken. De Amsterdamse kring Felix Meritis is daarvan een mooi voorbeeld.

In de negentiende eeuw zien we talloze kleine rokersgezelschappen ontstaan. Sommige daarvan zijn cultureel van aard, andere richten zich op politieke gesprekken of wetenschappelijke conversaties. De tabakspijp is daar steeds de bindende, rustgevende en ook stimulerende factor.

In de twintigste eeuw ontstaan de gezelschappen met de tegennatuurlijke gewoonte om wedstrijd te roken. Met een vastgestelde hoeveelheid tabak probeert men zo lang mogelijk het vuur in te pijp te bewaren. Het accent genieten wordt volledig overschaduwd door het wedstrijdelement. In de jaren vijftig en zestig van de twintigste eeuw ontaardt dat zelfs in nationale en internationale wedstrijden.

groepje rokers voor de haard, Nederland, 1630-1650 scene uit de tabagie, toen roken nog jong en onbekend was, 1670-1700
detail uit de rookclub waarin niemand zonder rookwolk is afgebeeld, F. Scott, Engeland, 1780-1820
de rookclub die lijkt op te gaan in een immense rookwolk, F. Scott, Engeland, 1792
een prachtige gravure van een Engelse smoakers club, F. Scott, Engeland, 1780-1820
een avond van roken en drinken uit de serie a mid-night's conversation door William Hogarth, Engeland, c. 1780 detail van een fanatieke roker uit de prent van Hogarth, Engeland, c. 1780-
een rokersclub uit de Belgisch-Franse grensstreek, 1934
de heren roken uit een tsjiboek of waterpijp of hebben een sigaar opgestoken en de dames trekken bleek weg, zelfs nadat de reukflacon is geopend, Petit Journal pour Rire, Frankrijk, 1880-1890
een rokersgezelschap in de open lucht waarbij alle soorten van tabaksgebruik vertegenwoordigd zijn, Alexander Verhuell, Leiden, c. 1845 een rokersgezelschap in de open lucht waarbij alle soorten van tabaksgebruik vertegenwoordigd zijn, Alexander Verhuell, Leiden, c. 1845
negentiende eeuwse houtgravure van een achttiende eeuws tafereel met rokers met een lange kleipijp, Engeland, c. 1860

De afbeeldingen op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Amsterdam Pipe Museum. © copyright Pijpenkabinet