Rokers in Azië

In Azië bestaat een grote variëteit aan tabaksgebruik. Het roken is er in alle landen bekend èn populair. De gewoonte heeft zich echter op verschillende wijze ontwikkeld. Dat heeft te maken met de uitstraling van de pijp en de plaats die het tabaksgebruik inneemt.

Onder invloed van het Turkse rijk zijn in het Nabije-Oosten de langgesteelde pijpen favoriet, waarvan de pijpenkop op de grond wordt neergezet. Vaak is deze pijp aan de onderzijde schotelvormig, zodat deze gemakkelijk over het kleed kan glijden. Behalve voor tabak worden dergelijke pijpen vanaf 1860 ook voor sigaretten gebruikt. In die cultuur is roken een tijdverdrijf en behoort het tot de vrijetijdsbesteding.

In andere landen wordt het roken van tabak vooral ter stimelering gedaan. Het wekt energie op en verdrijft het hongergevoel. Dan is de pijp meestal handzaam en gemakkelijk mee te nemen. Waar men wil kan men roken en heeft men het rookgerei onder bereik.

Een prachtige prent stamt uit Conchin, een plaats aan de kunst in zuid-west India. Hierop is een roker afgebeeld met het type Goudse pijp, waarvan de steel onderbroken is door een balvormig reservoir waarin de rook kan afkoelen.

In Zuid-Oost Azië worden tegenwoordig de traditionele pijpen nog gebruikt naast de monderne importpijp. De armste rokers gebruiken eenvoudig rookgerei waarin hout of bamboe is verwerkt. Wie zich iets beters kan veroorloven, koopt een moderne bruyère van Europese makelij.

Vooral in de afgelegen gebieden rookt men nog uit imposante pijpen van bamboe. Ook hier geldt de luchtkamer als koelruimte.

gravure van een vrouw in oosterse dracht rokend uit een langgesteelde pijp met een kleine kop, 1750-1800
Turkse roker met halflange tsjiboekpijp, karakterafbeelding van Ludwig Löffer, c. 1850
drie mannen gezeten op kussens roken sigaretten uit een langgesteelde pijp waarvan de kop op de grond staat, 1910-1920
twee vrouwen in traditionele dracht, de linker rookt uit een grote cilindrische tafelpijp, Tonkin, c. 1910 gezicht op de plaats Cochin in India met staande roker met lange pijp, gravure, Nederland, 1690-1695
detail van de roker uit de Cochin prent, Nederland, 1690-1695
de heuvelstammen in de noordelijke gebieden van Thailand roken soms uit grote pijpen van bamboe, waarin de holle buis als koelruimte voor de rook dienst doet
roker die een pijp van bamboe met een houten kop gebruikt, Lesor, Thailand, 1980-1990
Chinees met de stereotype waterpijp van pakton als variant op de gewone tabakspijp, China, circa 1980 naast de tabakspjip is de zogenaamde groene sigaar in Thailand bijzonder populair, Thailand, 1980-1990
deze Javaan op leeftijd met Europese tabakspijp is bepaald geen gangbaar beeld, houtskool op papier, Djakarta, Indonesië, 1994
oude man met traditionele metalen tabakspijp, Hong Kong, c. 1940

De afbeeldingen op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Amsterdam Pipe Museum. © copyright Pijpenkabinet