Pijpen van klei

Van alle soorten pijpen is de kleipijp wel de meest populaire voor verzamelaars. Zij wordt geregeld bij archeologisch werk gevonden, maar daarnaast zijn er duizenden bijzonder vormgegeven producten bewaard gebleven.

De reliëfpijpen uit de bodem zijn bijzonder vanwege hun details en de fijngevoelige wijze waarop de decoraties zijn uitgevoerd. Daarnaast verraden andere vondsten informatie over de rokers en de problemen die de makers bij de productie hebben gehad.

Naast de mooi gedetailleerde Goudse pijpen bestaan producten uit allerlei andere centra, zoals die van de beroemde vondst uit Stockholm ter plekke gemaakt in Engelse stijl maar voor de lokale markt.

De meest verdienstelijke kleipijpen zijn de Franse figuurpijpen, die vanaf het begin van de negentiende eeuw in een enorme variëteit gemaakt zijn. Vooral de uitbeeldingen van menselijke gezichten zijn bij verzamelaars geliefd. Hun artistieke verdienste is vaak groot maar zij leiden voor wie daar oog voor heeft ook naar verhulde en onverhulde geschiedenissen van de negentiende eeuw en zelfs de tijd ervoor.

Vrijwel al dit werk is in messing persvormen gemaakt en kwam op aantal tot stand, Juist dat maakt het voorwerp zo geschikt als verzamelartikel. Oude catalogi geven de productie van weleer prijs, maar daarnaast zijn er nog veel niet thuis te brengen exemplaren.

Het oudste Oranjepijpje met de portretten van stadhouder Frederik Hendrik en Amalia van Solms. Nederland, 1625-1630. Pijpenkop met reliëfvoorstelling van een zittende figuur in een kenmerkende lokale stijl. Groningen, 1680-1700.
Afgebroken pijp die in deze korte vorm door een zuinige roker gewoon weer is gebruikt. Wet-Nederland, 1680-1700.
Klomp aaneengebakken pijpenkoppen als misbaksel door een pijpenmaker weggeworpen. Alkmaar, 1680-1700. Vaasvormige pijpenkop met decoratie opgedragen aan de Vrede van Aken in 1748 met vorstenportretten en wapens. Gouda, 1748-1755.
De kenmerkende Goudse versierde pijpenkop hier met een Vrede van Aken decoratie, Gouda, 1749-1760.
Pijpenkop met het wapen van Gouda als referentie aan de herkomst van het product. Gouda, 1840-1880.
Pijpen van het Engelse model met een hart in reliëf aan de steelzijde van de ketel. Stockholm, Adolf Forsberg, 1770-1780.
Slurfvormige pijpenkoppen voorzien van een koninklijk wapen in reliëf. Stockholm, Adolf Forsberg, 1770-1780.
Een Engels model pijpenkop aan de basis van een schelp- of knorrendecoratie voorzien. Stockholm, Adolf Forsberg, 1770-1780.
Manchetpijpenkop met ketel in de vorm van een paardenkop. Frankrijk, Saint-Quentin-la-Poterie, Job CLerc, 1920-1940.
Manchetkop met borstbeeld van koning Willem II, de details met meerkleurige email aangezet. België, Brée, Wingender-Knoedgen, 1840-1850.
Pijpenkop met de voorstelling ondersteboven: een man met ketting om het hoofd, een hand in de steel. Frankrijk, Givet, firma J. Gambier, 1890-1900.
Bijzonder ontwerp met kenmerken van de Jugendstil: een kikker met een slakkenhuis op de rug zit op een blad. Frankrijk, Givet, firma J. Gambier, 1900-1910.
Etalagepijp voorstellende de onoverwinnelijke ridder bayard met harnas en helm met vizier. Franrkijk, Montereau, firma Dutel-Gisclon, 1860-1890. Het vooraanzicht van de etalagepijp met de onoverwinnelijke ridder, het vizier geopend. Montereau, firma Dutel-Gisclon, 1860-1890.
De Chinees in het schavot, een karikatuurpijp voorzien van een rechte kleisteel. Frankrijk. Givet, firma J. Gambier, 1870-1890.
De meest algemene portretpijp aller tijden: de ware Jacob gemaakt door vrijwel iedere fabriek. Frankrijk, Givet, firma J. Gambier, 1880-1900.
Prachtrige portretpijp van man met fez, een kraagje als scheiding naar de kleisteel, accenten in email. Frankrijk, Saint-Omer, 1850-1880.
Borstbeeld van een vrouw met parelsnoer en muts met afhangende geborduurde flappen. België, onbekende fabriek, 1860-1890.
Figuurpijp met de ketel in de vorm van een hand die een bos sigaren vasthoudt, de details opgeschilderd met email. Frankrijk, Givet, firma J. Gambeir, 1900-1910.
Verstopt tussen bladertakken een zittende kip met menselijke trekken. Frankrijk, Givet, firma J. Gambier, 180-1890.
Herdenkingspijp ter gelegenheid van het bezoek van keizer Napoleon III, zijn vrouw en zoontje aan de stad Rennes. Frankrijk, Rennes, Crétal-Gallard, 1858. Amusante voorstelling van een slang die een vis verslindt. Frankrijk, Givet, firma J. Gambier, 1870-1890.
Prachtige figurale pijpenkop van een zittende zouaaf, geleund tegen de pijpenkop. Frankrijk, 1870-1890.
Pijpenkop met gestempelde reclame van een café, de letters met bronsverf ingekleurd, gemaakt op speciaal verzoek. Frankrijk, Marseille, Bonnaud Frères, 1890-1910.
Karikaturale pijpenkop van eem man met grote vlieg op de neus, email accenten en gebrande lak. België, Luik, firma Trees, 1900-1910.
Pijp van gietklei ofwel siderolith voorzien van een felrode verflaag. Duitsland, Ruhla, onbekende fabriek, 1850-1880.
Borstbeeld van keizer Napeleon met tweekante steek, creme aardewerk met bruinzwarte verf en goudaccenten. Dutisland, Ruhla, 1850-1880.
De laatste productie van lange Engelse kleipijpen, verkocht op een blad van piepschuim. Engeland, 1970-1980.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet